Λειτουργικός Ηλεκτρομυϊκός Ερεθισμός

Ο Λειτουργικός Ηλεκτρομυϊκός Ερεθισμός (στα αγγλικά «Functional Electrical Stimulation», ή FES) μπορεί να βοηθήσει άτομα με βλάβη στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό να κινούνται ευκολότερα. Αυτό το κείμενο εξηγεί τι είναι η μέθοδος FES, ποιους μπορεί να ωφελήσει και με ποιον τρόπο. Σας εξηγεί ακόμα πώς μπορείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της.

Τι είναι «Λειτουργικός Ηλεκτρομυϊκός Ερεθισμός» ;

Είναι η χρήση μικρών ηλεκτρικών ερεθισμάτων για τη διέγερση μυών που δεν λειτουργούν λόγω παράλυσης, με αποτέλεσμα την πρόκληση κάποιας ωφέλιμης κίνησης. Τα ηλεκτρικά ερεθίσματα για την ακρίβεια διεγείρουν τα νεύρα που καταλήγουν στους μύες. Για το λόγο αυτό τοποθετούνται αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένες θέσεις επάνω στο δέρμα. Χρησιμοποιούνται επίσης καλώδια που συνδέουν τα ηλεκτρόδια με τη συσκευή διέγερσης (που δημιουργεί τα ηλεκτρικά ερεθίσματα).

Ποιους μπορεί να ωφελήσει η μέθοδος FES;

Άτομα με κινητικές δυσκολίες λόγω βλάβης στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό, όπως μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, σκλήρυνση κατά πλάκας, ή ατελή βλάβη του νωτιαίου μυελού (Θ12 και άνω). Μπορεί ακόμα να ωφελήσει άτομα με εγκεφαλική παράλυση ή μετά από κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Για να είναι αποτελεσματική η μέθοδος, είναι απαραίτητο να μην παρουσιάζουν κάκωση οι ίνες μέσα στα νεύρα που ενώνουν το νωτιαίο μυελό με τους μύες. Αυτό ισχύει προκειμένου να μπορούν να φτάσουν τα ηλεκτρικά ερεθίσματα μέσω των νεύρων στους μύες. Πρέπει επίσης να μπορεί το άτομο να σηκωθεί και να περπατήσει αυτόνομα για 10 μέτρα (με βοηθήματα βάδισης αν χρειάζεται, αλλά χωρίς βοήθεια από άλλον).

Πώς μπορεί να βοηθήσει η μέθοδος FES στη βάδιση;

Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα στο οποίο βοηθά η μέθοδος είναι η λεγόμενη «πτώση άκρου ποδός». Αυτή η φράση περιγράφει τη δυσκολία ανύψωσης του πέλματος και των δακτύλων του ποδιού όταν κάποιος προσπαθεί να φέρει το πόδι του εμπρός από το άλλο κατά τη βάδιση, και συχνά έχει σαν αποτέλεσμα να σέρνεται το πόδι στο έδαφος και να σκοντάφτει το άτομο. Το πρόβλημα αυτό προκαλείται από αδυναμία των μυών που είναι υπεύθυνοι για να ανασηκώνουν το πέλμα ή / και σπαστικότητα των μυών της γάμπας. Οι μύες που διεγείρουμε τότε είναι εκείνοι στη μπροστινή πλευρά της κνήμης. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση ενός ειδικού διακόπτη που τοποθετείται μέσα στο υπόδημα. Τα ηλεκτρικά ερεθίσματα φθάνουν στους μύες περνώντας μέσα από τα ηλεκτρόδια που είναι προσκολλημένα στην έξω πλευρά του ποδιού, κάτω από το γόνατο. Η συσκευή διέγερσης, που λειτουργεί με μία συνηθισμένη μπαταρία 9V, έχει περίπου το μέγεθος ενός πακέτου τσιγάρων και μπορεί να φορεθεί στη ζώνη, ή μέσα στην τσέπη.

Η μέθοδος FES μπορεί να βοηθήσει τα άτομα να περπατούν γρηγορότερα, με μικρότερη προσπάθεια και περισσότερη ασφάλεια και σιγουριά. Οι συσκευές διέγερσης εξελίσσονται συνεχώς από τον κατασκευαστή, και τα διάφορα μοντέλα που διατίθενται μπορούν να βοηθήσουν σε μία πληθώρα κινητικών προβλημάτων.

Χρειάζεται να κάνω ειδικές εξετάσεις;

Οι μόνες εξετάσεις (τεστ) που γίνονται σε όσους θα χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο είναι για μέτρηση της ταχύτητας και προσπάθειας που καταβάλλεται κατά τη βάδιση, και πιθανόν η χρήση λειτουργικών τεστ, ή βιντεοσκόπηση (για μελλοντικές συγκρίσεις). Η εξέταση διαρκεί συνήθως έως μία ώρα, και επαναλαμβάνεται τακτικά για μέτρηση της προόδου και πιθανές αλλαγές στον τρόπο χρήσης, εάν κριθεί αναγκαίο.

Υπάρχουν κίνδυνοι ή παρενέργειες;

Η διέγερση προκαλεί μία αίσθηση μουδιάσματος στο δέρμα που οι περισσότεροι άνθρωποι ανέχονται εύκολα, ορισμένοι άλλοι όμως όχι. Η χρήση της μεθόδου δεν επιτρέπεται σε εγκύους επειδή η ασφάλειά της κατά την κύηση δεν έχει προσδιοριστεί. Επίσης δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε άτομα με εμφυτευμένες ηλεκτρονικές συσκευές (πχ. καρδιακούς βηματοδότες), παρά μόνον μετά από κατάλληλο τεχνικό έλεγχο. Πολύ σπάνια παρατηρείται ερεθισμός του δέρματος κάτω από τα ηλεκτρόδια, που συνήθως μπορεί να αντιμετωπιστεί με χρήση ειδικών υποαλλεργικών ηλεκτροδίων, ή μεταβολή του τύπου διέγερσης. Επίσης πολύ σπάνια έχει παρατηρηθεί αύξηση της σπαστικότητας, και σε αυτές της περιπτώσεις έχει διακοπεί η χρήση της μεθόδου. Τέλος, η χρήση της διακόπτεται και στις περιπτώσεις ασθενών που δεν έχουν ωφεληθεί, ή που δεν είναι σε θέση να κάνουν τις απαραίτητες ρυθμίσεις ούτε οι ίδιοι, ούτε αυτοί που ζουν μαζί τους.

Ποια είναι τα ωφέλη της μεθόδου;

Η ερευνητική ομάδα του κατασκευαστή έχει κάνει μακροχρόνιες έρευνες με κλινικές δοκιμές και μετρήσεις που έχουν παρθεί από άτομα που χρησιμοποίησαν τη μέθοδο FES για βελτίωση της βάδισής τους. Αυτές απέδειξαν πως τα άτομα αυτά μπορούν να περπατήσουν γρηγορότερα, με μικρότερη προσπάθεια και περισσότερη σιγουριά όταν χρησιμοποιούν τη συσκευή διέγερσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις βρέθηκε επίσης ελάττωση της σπαστικότητας, ενώ μερικοί ασθενείς έχουν αναφέρει ότι μετά από χρήση της μεθόδου για μερικούς μήνες, η βάδισή τους βελτιώθηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην χρειάζονται πλέον τη συσκευή διέγερσης.

Πώς εφαρμόζεται η μέθοδος;

Στο πρώτο ραντεβού γίνεται η αξιολόγηση, ώστε να κριθεί εάν η μέθοδος μπορεί να βοηθήσει το συγκεκριμένο άτομο. Στην περίπτωση που κριθεί κατάλληλη, ακολουθεί ένα δεύτερο ραντεβού, κατά τη διάρκεια του οποίου γίνονται όλες οι απαραίτητες ρυθμίσεις και εκπαιδεύεται ο ασθενής ή / και ο συνοδός του στη χρήση της μεθόδου. Κατόπιν ακολουθούν απαραίτητα και άλλα ραντεβού σε τακτά χρονικά διαστήματα, έτσι ώστε αφ’ ενός να αξιολογείται η πρόοδος, και αφ’ ετέρου να αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα πιθανά προβλήματα, μεταβάλλοντας τον τρόπο χρήσης κατάλληλα.

Ποιος κατασκευάζει τις συσκευές;

Το προσωπικό του τμήματος Βιοϊατρικής, του νοσοκομείου Salisbury στη Μ. Βρετανία (που ανήκει στο Βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας). Το τμήμα αυτό πρωτοστάτησε στην έρευνα και εξέλιξη της μεθόδου στη Μ. Βρετανία και τώρα, αφού έχει εφαρμόσει τη μέθοδο σε χιλιάδες ασθενείς εκεί, διαθέτει τον εξοπλισμό και σε άλλες χώρες.

Αποκλειστικός Αντιπρόσωπος για την Ελλάδα:

Αλέξανδρος Φαλκονάκης

Διεύθυνση: Οδ. Γιαννούση

223 00 Λεωνίδιο

Νομός Αρκαδίας

Τηλ/Fax: 27570 22276

Ε-mail: fes-hellas@mail.com

Ο Αλέξανδρος Φαλκονάκης είναι φυσιοθεραπευτής με μάστερ στη Βιοϊατρική Μηχανική (MSc Biomedical Engineering) στη Μ. Βρετανία. Εργάστηκε εκεί για πολλά χρόνια ως φυσιοθεραπευτής και αργότερα ως πανεπιστημιακός λέκτορας και ειδικεύτηκε στην ανάλυση και αντιμετώπιση κινητικών προβλημάτων. Είναι επίσης εξουσιοδοτημένος στη χρήση της μεθόδου FES από τον κατασκευαστή και αποκλειστικός αντιπρόσωπός της για την Ελλάδα.

Για πληροφορίες όσον αφορά στη διάθεση του εξοπλισμού μπορείτε να επικοινωνήσετε και με την εταιρία:

ΒΙΟΤECHNICA ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ε.Π.Ε.

Λ. Κηφισσού 70-72 - Αιγάλεω 12241 - Αθήνα

ΤΗΛ. 2105612318 , 5694499 , 5611092 . ΦΑΞ 2105610635